Phần I: Kinh doanh đa cấp (MLM) – Lừa đảo hay không?

Lời nói đầu

Tôi đã suy nghĩ về việc viết về kinh doanh đa cấp từ lâu nhưng cứ nghĩ hiện giờ phong trào kinh doanh đa cấp tuy không còn nóng như xưa lẫn công việc cứ cuốn đi khiến tôi cứ lần lữa mãi. Nhưng vụ việc công ty Liên Kết Việt đã bị chính phủ phanh phui là lừa đảo tới 60.000 người với số tiền 1.900 tỷ thời gian gần đây làm cho tôi nhận ra vấn đề đa cấp vẫn còn đang nổi cộm lắm, và còn rất nhiều người vẫn còn đang mang ảo tưởng làm giàu cần tôi chia sẻ lại những kinh nghiệm của mình để tránh bước vào những cạm bẫy chính bản tôi từng vấp phải.

Thực tế là lâu nay tôi vẫn thấy những bài viết về việc “kinh doanh đa cấp lừa đảo”, hay gặp ánh mắt không mấy thiện cảm khi tôi nói rằng “tôi đã từng kinh doanh đa cấp”, thậm chí những người bạn của tôi vẫn nhắc lại quãng thời gian tôi kinh doanh đa cấp cho dù đã lâu rồi tôi không tham gia bất kỳ mạng lưới nào. Là một người đã tham gia kinh doanh đa cấp được 2-3 năm với nhiều công ty khác nhau, đã có những phút giây say mê cũng như căm ghét loại hình kinh doanh này, đã bỏ kha khá thời gian, công sức cũng như tiền bạc để rồi giờ đây tôi nhìn nhận MLM bình thản hơn. Những gì tôi sắp chia sẻ đây sẽ giúp bạn có cái nhìn khách quan về MLM cũng như đỡ mất tiền, mất công hoặc tăng khả năng thành công của bạn nếu như bạn muốn bắt đầu tham gia loại hình này.

Phần I: Kinh doanh đa cấp (MLM) – Lừa đảo hay không?

Điều mà đa số mọi người thắc mắc hoặc bạn cần phải biết trước khi tham gia MLM đó là Kinh doanh đa cấp có phải lừa đảo không? Câu trả lời của tôi đó là kinh doanh đa cấp chắc chắn không phải là lừa đảo NHƯNG công ty bạn tham gia có lừa đảo hay không thì là vấn đề khác. Kinh doanh đa cấp hay MLM nó chỉ là một mô hình, còn cách sử dụng với từng trường hợp còn phải xem ý định của người thực thi. giống như bạn có một con dao, con dao đó vừa có thể gọt quả, làm thức ăn nhưng cũng có thể giúp bạn tự vệ, làm tổn thương người khác hay chính bản thân bạn.

Kinh doanh đa cấp là gì?

kinh doanh đa cấp là gì?

Các cụ đã dạy “Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”. Để biết một công ty MLM là kinh doanh minh bạch hay lừa đảo thì bạn cần phải hiểu kinh doanh đa cấp là gì?

Kinh doanh tiếp thị mạng lưới (tiếng Anh: Multi-level Marketing Tiếp thị đa cấp) hoặc Kinh doanh theo mạng (Network Marketing) hay Bán hàng đa cấp chính thống (tên gọi thông dụng tại Việt Nam) là thuật ngữ chung dùng để chỉ một phương thức marketing sản phẩm kinh doanh/ bán hàng trực tiếp đến tay người tiêu dùng, họ có thể trực tiếp đến mua hàng tại công ty (hoặc qua một nhà phân phối duy nhất) mà không phải thông qua các đại lý hay cửa hàng bán lẻ.

Theo Wikipedia

Hình thức kinh doanh đa cấp nói nôm ra là một công ty đưa sản phẩm mình tới tay người tiêu dùng thông qua một mạng lưới nhân viên tiếp thị trực tiếp chứ không thông qua hệ thống đại lý phân phối bán lẻ như cách truyền thống. Ý tưởng của kinh doanh đa cấp xuất phát từ việc quảng cáo truyền miệng – khi bạn sử dụng một sản phẩm và thấy tốt, bạn sẽ có xu hướng giới thiệu cho người khác sử dụng, và lời giới thiệu của bạn sẽ tạo niềm tin cho người thân và khiến họ dễ mua hàng hơn là quảng cáo trên báo chí… Công ty sẽ đưa cho bạn một số khoản tiền nhận định để trả công quảng bá sản phẩm cho bạn thay vì trả tiền cho các đại lý quảng cáo, đại lý phân phối. Như vậy bạn vừa được lợi ích về kinh tế, vừa giúp được cho bạn bè, người thân của mình, doanh nghiệp lại được lợi vì tiết kiệm chi phí cũng như lan tỏa sản phẩm một cách nhanh chóng và rộng rãi nhất. MLM chính là một mô hình Win – Win điển hình.

Kinh doanh đa cấp lừa đảo

Kinh doanh đa cấp với tinh thần cùng thắng như thế thì tại sao lại có trường hợp kinh doanh đa cấp lừa đảo?  Khi tham gia vào mô hình kinh doanh đa cấp bạn sẽ trở thành một người vừa mua hàng, vừa bán hàng. Trong đó bao giờ cũng sẽ có 2 phần:

  • Phần thứ nhất: Sản phẩm hoặc dịch vụ của công ty kinh doanh đa cấp. Thông thường các sản phẩm này sẽ là thực phẩm chức năng, các loại sản phẩm liên quan tới sức khỏe.
  • Phần thứ hai: Cơ hội làm giàu từ việc tham gia kinh doanh đa cấp. Cơ hội làm giàu này hay được thổi phồng hoặc vẽ ra viễn cảnh tươi đẹp, để bạn nhận thấy sau 1 khoảng thời gian với cấp số nhân thì số tiền của mình kiếm được lớn đến mức nào, mà còn ở dạng thụ động – ngồi mát ăn bát vàng.

Một công ty kinh doanh đa cấp lừa đảo theo tôi sẽ nằm trong các trường hợp sau:

 

  1. Công ty kinh doanh đa cấp lừa đảo khi phát triển với mô hình hình tháp ảo – tiền thu được của người đến trước (lợi nhuận) thực chất là tiền của người đến sau nộp vào chứ không phải là thặng dư của quá trình kinh doanh. Với các công ty này thì tiền trả thưởng rất lớn nên thu nhập của người mới vào tăng một cách rất nhanh chóng và đương nhiên không bền vững. Trong một khoảng thời gian không lâu chắc chắn sẽ sụp đổ do bị pháp luật sờ gáy khi bị phát hiện hoặc tốc độ người mới tham gia không đủ đáp ứng trả thưởng cho những người cũ. Mạng lưới huy động tài chính Colony trước đây phát triển như vậy.
    bán hàng đa cấp hình tháp ảo
  2. Sản phẩm dịch vụ có chất lượng thấp hoặc bị thổi phồng, công ty không chú trọng đảm bảo quyền lợi khách hàng. Hay nói cách khác thì các sản phẩm dịch vụ của “phần thứ nhất” đưa ra cho nó có, công ty chủ yếu là tập trung vào “phần thứ hai”, vẽ vời ra giấc mộng làm giàu để thu hút người tham gia. Công ty Thiên Ngọc Minh Uy theo tôi là điển hình trong trường hợp này (công ty này có thể nằm cả trong trường hợp 1 nhưng tôi không dám chắc chắn vì cũng chưa tham gia và tìm hiểu sâu).
    mr-smart-guy-rain-money-d-figures-34927668
  3. Công ty chính cũng có thể là định hướng phát triển bền vững nhưng hệ thống mạng lưới ở dưới lại lừa đảo! Trường hợp này khác với trường hợp hai là công ty cũng có sản phẩm tốt đấy, và cũng định hướng phát triển bền vững nhưng không quản lý tốt hoặc không kiểm soát được các mạng lưới tham gia. Có những nhánh phân phối vì lợi ích của mình thổi phồng lợi ích của sản phẩm, tập trung vào việc kiếm tiền để lôi kéo người mới. Chính bản thân tôi đã gặp trường hợp một trưởng chi nhánh của Thiên Sư (TIENS) nói oang oang trong một buổi đào tạo các nhà phân phối cấp dưới là cứ nói với khách hàng sản phẩm canxi của công ty có thể chữa được tất cả các loại bệnh, cho dù đó là viêm họng hạt!
    kinh doanh đa cấp lừa đảo với sản phẩm không tốt

Một số dấu hiệu để bạn nhận ra một công ty đa cấp lừa đảo hay không là:

  • Yêu cầu phải đóng trước một khoản tiền mới được tham gia vào hệ thống.
  • Các nhà tư vấn chủ yếu nói về giấc mơ làm giàu, nói qua loa hoặc thổi phồng về sản phẩm công ty.
  • Tư vấn bạn cách huy động tiền tham gia (gọi điện vay mọi người, mỗi người vay một chút …)
  • Không cho phép trả lại hàng tồn mình đã mua.

Tổng kết phần I

Mô hình kinh doanh đa cấp không phải là lừa đảo nhưng công ty bạn hay chi nhánh bạn định tham gia có phải là lừa đảo hay không cần bạn phải thực sự tìm hiểu và nghiên cứu kỹ. Hãy thử đối chiếu cách thức, tình hình hoạt động của công ty đó với 3 trường hợp và một số dấu hiệu lừa đảo tôi đã nêu để có lựa chọn sáng suốt nhất.